Örme kumaşta ticaretin birimi kilogramdır, üretim planlamasının birimi ise metredir. İkisi arasındaki köprü basit bir kimliktir: kumaşın ağırlığı, birim alan ağırlığı (gramaj) ile alanın çarpımıdır. Alan da en ile uzunluğun çarpımıdır. Bu yüzden gramaj ve en bilinmeden verilen bir kilo fiyatı, başka bir teklifle karşılaştırılamaz.
Formül nasıl çalışır?
Bir metrekare kumaşın ağırlığı gramaj kadardır. Öyleyse bir metre kumaşın ağırlığı gramaj × en gramdır. Kilogramı metreye çevirmek için ağırlığı bu değere bölmek yeterlidir:
| Aranan | Formül | Birimler |
|---|---|---|
| Metre | (kg × 1000) ÷ (gramaj × en) | kg · g/m² · m |
| Kilogram | (gramaj × en × metre) ÷ 1000 | g/m² · m · m |
| Bir metrenin ağırlığı | (gramaj × en) ÷ 1000 | g/m² · m |
Tüp en mi açık en mi?
Hesabın en sık yanlış yapıldığı yer burasıdır. Yuvarlak örme makineden çıkan kumaş bir tüptür ve iki kat hâlinde ölçülür. Konuşulan "en" tüp eni ise, kumaşın gerçek alanı bunun iki katıdır; açık en ise doğrudan kullanılır. Aynı kumaş için tüp eni üzerinden yapılan hesap, açık en üzerinden yapılana göre metreyi yarıya düşürür. Teklif alırken "bu en tüp mü açık mı" sorusu, fiyattan önce sorulmalıdır.
Neden gerçek metre hesaptan sapar?
Formül idealdir; gerçek kumaşta üç sapma kaynağı vardır. Birincisi gramaj toleransıdır — kumaş nominal gramajın tam üstünde çıkmaz, kabul edilen bir bant içinde çıkar. İkincisi en toleransıdır. Üçüncüsü ise nemdir: pamuk ortamdan nem alır ve tartım nemli kumaşta yüksek çıkar. Bu yüzden sipariş metresi hesaplanırken tolerans payı bırakılır ve gelen parti dört puan muayene ve tolerans kriterleriyle kontrol edilir.
Sıkça sorulan sorular
1 kilo kumaş kaç metre eder?
Tek bir cevabı yoktur; gramaja ve ene bağlıdır. Aynı 1 kilogram, ince bir süprem için kalın bir üç iplikten belirgin şekilde daha fazla metre eder. Doğru soru "kaç metre eder" değil, "gramaj ve en kaç" sorusudur.
Kilo fiyatı mı metre fiyatı mı daha avantajlı?
İkisi aynı bilgiyi farklı biçimde taşır; avantaj birimde değil şeffaflıkta. Gramaj ve en sabitlendiğinde iki fiyatlama birbirine birebir çevrilebilir. Fiyatı neyin belirlediği için ham kumaş toptan tedarik sayfasına bakabilirsiniz.
Gramaj toleransı ne kadar olmalı?
Tolerans, sipariş sözleşmesinde tanımlanan bir kabul bandıdır ve kumaş tipine göre değişir. Önemli olan sayının kendisi değil, sipariş öncesinde yazılı olarak belirlenmiş ve parti kabulünde ölçülüyor olmasıdır.
Metreden kiloya çevirirken en hangi değer alınmalı?
Kesim planı hangi en üzerinden yapıldıysa o. Konfeksiyon açık en üzerinden pastal serdiği için hesap da açık en ile yapılmalı; tüp en kullanılacaksa iki katı alınmalıdır.
KARCEM ile
Teklif aşamasında gramaj, en ve tolerans birlikte verilmediğinde, sonradan çıkan metre farkı hep aynı yere düşer: üretim planına. Bir örme kumaş üreticisi olarak KARCEM bu üç değeri teklifte birlikte belirtir.